«در روزی که «نادلا» از «ریاکاریِ مدلسازان» میگفت و «اپل» از «سرقتِ اسرار» مینالید، «پکن» با یک «برنامهیِ ۸ مادهای»، «قواعدِ بازی» را از «رقابت» به «همکاری» تغییر داد. از «دادههایِ فرامرزی» تا «هوشِ انسانی»، از «منبعبازِ جهانی» تا «عدالتِ جنوبی» – این، «بیانیهیِ استقلالِ هوشِ جهانی» است؛ جایی که «چین» خود را به جای «مدلساز»، «معمارِ اکوسیستم» معرفی کرده است.»
در تاریخ ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶، در «کنفرانسِ جهانیِ هوش مصنوعی ۲۰۲۶» (WAIC 2026) و «نشستِ عالیِ حکمرانیِ جهانیِ هوش مصنوعی» در شانگهای，「国家发展改革委」 (کمیسیونِ توسعه و اصلاحاتِ ملیِ چین) بههمراهِ چندین نهادِ دولتی، از «برنامهیِ اقدامِ همکاریِ توسعهیِ هوش مصنوعی» (《人工智能合作发展行动计划》) رونمایی کرد. این برنامه که «نخستین سندِ جامعِ چین برای همکاریِ بینالمللیِ هوش مصنوعی» توصیف شده است，از ۸ حوزه و ۸ اقدامِ عملی تشکیل شده است.
سه بازیگرِ اصلیِ این «ابتکارِ راهبردی» عبارتاند از: دولتِ چین که با این برنامه، «نقشِ خود را از «توسعهدهنده» به «هماهنگکنندهیِ جهانی» ارتقا داده است؛ کشورهایِ درحالِ توسعه که برای اولین بار، «دسترسیِ تضمینشده» به «داده، محاسبات و منبعباز» را در یک سندِ بینالمللی دریافت کردهاند؛ و اکوسیستمِ جهانیِ هوش مصنوعی که با «چارچوبِ استانداردها» و «سازوکارِ حکمرانی» این برنامه، «زبانِ مشترکی» برای «همکاریِ فرامرزی» پیدا کرده است. پارادوکسِ عمیقِ ماجرا در این جمله خلاصه میشود: «چین برای «شکستنِ انحصارِ غرب»، «همکاریِ جهانی» را به «سلاحیِ راهبردی» تبدیل کرده است؛ یعنی «عدالتِ هوش» را بر «برتریِ هوش» ترجیح داده، و «اکوسیستمِ باز» را به «جایگزینِ» «انحصارِ بسته» معرفی کرده است.»
📜 «هشتگانهیِ همکاری»: از «داده» تا «انسانیت» در یک «قاب»
برنامهیِ اقدام، ۸ اقدامِ عملی را در ۸ حوزه ترسیم کرده است که هرکدام، «حلقهای» از «زنجیرهیِ همکاریِ جهانی» را تشکیل میدهند:
۱. «اقدامِ دادهیِ باکیفیت» (优质数据供给行动):
این اقدام به «جریانِ دادهیِ فرامرزی» (Cross-border Data Flow) میپردازد و بر «ساختِ فضاهایِ قابلِ اعتمادِ داده» در «بخشهایِ منتخب» تأکید دارد. همچنین بر «همسازیِ پایگاههایِ دادهیِ چندزبانه» برای «تقویتِ نوآوریِ جهانی» تأکید شده است.
۲. «اقدامِ محاسباتِ هوشمندِ همگانی» (智能算力普惠行动):
این اقدام بر «اتصالِ زیرساختهایِ محاسباتی» و «ارائهیِ خدماتِ محاسباتیِ هوشمند به کشورهایِ درحالِ توسعه» تأکید دارد. همچنین بر «ساختِ زیرساختهایِ انرژیِ سبز» برای «پایداریِ محاسباتی» اشاره شده است.
۳. «اقدامِ اشتراکِ اکوسیستمِ منبعباز» (开源生态共享行动):
این اقدام، «قلبِ تپندهیِ برنامه» است. از «کشورها میخواهد تا بهطورِ مشترک، جوامعِ بینالمللیِ منبعبازِ هوش مصنوعی» را بسازند و «مدلهایِ بزرگِ عمومی، الگوریتمهایِ پایه و ابزارها» را به اشتراک بگذارند. همچنین بر «همکاریِ در تدوینِ استانداردهایِ منبعباز و امنیت» تأکید دارد و از «کشورها میخواهد تا بر اساسِ مدلهایِ منبعباز، نوآوریِ بومی» انجام دهند.
۴. «اقدامِ توانمندسازیِ عمیقِ هوش مصنوعی» (人工智能深度赋能行动):
این اقدام بر «گسترشِ همکاریِ «هوش مصنوعی+»» و «ساختِ پلتفرمهایِ همکاریِ فرامرزی» تأکید دارد. حوزههایِ هدف شامل «علم، تولید، پزشکی، آموزش، کشاورزی و حکمرانی» است.
۵. «اقدامِ همپروریِ استعدادهایِ دیجیتال» (数智人才共育行动):
این اقدام بر «ساختِ مکانیزمهایِ مشترک برای پرورشِ استعدادهایِ برتر» و «همکاریِ دانشگاهها، مؤسساتِ تحقیقاتی و شرکتها» تأکید دارد. همچنین بر «تدوینِ استانداردهایِ شغلی و سیستمهایِ مهارتآموزی» و «توجه به گروههایِ آسیبپذیر» اشاره شده است.
۶. «اقدامِ همسازیِ قواعد و استانداردها» (规则标准共建行动):
این اقدام بر «ساختِ سیستمِ استانداردهایِ هوش مصنوعی» و «مشارکت در تدوینِ استانداردهایِ بینالمللی» تأکید دارد. همچنین بر «هماهنگیِ استراتژیها، قواعد و استانداردهایِ فنی» اشاره شده است.
۷. «اقدامِ همکاریِ امنیتی و حکمرانی» (安全治理协作行动):
این اقدام بر «ساختِ مکانیزمِ حکمرانیِ امنِ هوش مصنوعی» و «اشتراکِ اطلاعاتِ تهدیداتِ سایبری و همکاریِ واکنشِ اضطراری» تأکید دارد. همچنین بر «افزایشِ قابلیتِ توضیحپذیری، شفافیت و امنیت» و «مدیریتِ دادهها» اشاره شده است.
۸. «اقدامِ هوشِ انسانی» (人工智能向善行动):
این اقدام بر «اصولِ اخلاقیِ هوش مصنوعی» (شفافیت، حریمِ خصوصی، کنترلپذیری) و «عدالت» تأکید دارد. همچنین بر «حذفِ نژادپرستی، تبعیض و سایر سوگیریهایِ الگوریتمی» و «خدمت به اهدافِ توسعهیِ پایدارِ سازمانِ ملل (SDGs)» اشاره شده است.
🌍 «سهضلعیِ جدید»: داده، محاسبات و منبعباز
برنامهیِ اقدام، «سهضلعیِ جدیدی» را برای «همکاریِ جهانیِ هوش مصنوعی» ترسیم کرده است که «زیربنایِ» تمامِ اقداماتِ دیگر را تشکیل میدهد:
۱. «داده» (اقدامِ اول): «جریانِ دادهیِ فرامرزی» و «ساختِ فضاهایِ قابلِ اعتمادِ داده»، «سوختِ» جدیدِ هوش مصنوعی را به «جریانِ آزاد» تبدیل میکند.
۲. «محاسبات» (اقدامِ دوم): «ارائهیِ خدماتِ محاسباتیِ هوشمند به کشورهایِ درحالِ توسعه»، «شکافِ محاسباتی» را پر میکند.
۳. «منبعباز» (اقدامِ سوم): «اشتراکِ مدلها و ابزارها»، «انحصارِ فنی» را میشکند.
این «سهضلعی»، «زیرساختِ جدیدِ» همکاریِ جهانیِ هوش مصنوعی را تشکیل میدهد که در آن «دسترسی» به «داده، محاسبات و کد»، به «حقِّ همگانی» تبدیل میشود.
🧩 «چهارچوبِ نهادی»: از «بیانیه» تا «اجرا»
برنامهیِ اقدام، تنها یک «بیانیهیِ سیاسی» نیست؛ بلکه یک «چارچوبِ نهادی» برای «اجرا» نیز دارد:
۱. «دبیرخانهیِ دائمی»: برای «پیگیریِ اجرا» و «هماهنگیِ بینالمللی» ایجاد خواهد شد.
۲. «سازوکارِ گزارشدهی»: کشورها موظفند «پیشرفتِ اجرا» را گزارش دهند.
۳. «سازمانِ همکاریِ جهانیِ هوش مصنوعی» (WAICO): این برنامه، «دستورِ کارِ» این سازمانِ تازهتأسیس را تشکیل میدهد.
۴. «تعهداتِ قابلِ پیگیری»: چین متعهد شده است که ۵,۰۰۰ نفر را در «دورههایِ آموزشیِ هوش مصنوعی» آموزش دهد و مراکزِ همکاریِ کاربردی را با «آسهآن، اتحادیهیِ عرب، اتحادیهیِ آفریقا، جامعهیِ کشورهایِ آمریکایِ لاتین و کارائیب، سازمانِ همکاریِ شانگهای و کشورهایِ بریکس» ایجاد کند.
📊 جدولِ مقایسه: «برنامهیِ اقدامِ چین» در برابر «وضعیتِ موجود»
| ویژگی | «وضعیتِ موجود» (انحصارِ غرب) | «برنامهیِ اقدامِ چین» |
|---|---|---|
| داده | «انباشتِ داده» در دستِ چند شرکت | «جریانِ آزادِ داده» با «فضاهایِ قابلِ اعتماد» |
| محاسبات | «دسترسیِ انحصاری» به تراشههایِ پیشرفته | «خدماتِ محاسباتیِ همگانی» برای کشورهایِ درحالِ توسعه |
| منبعباز | «مدلهایِ بسته» با «مجوزهایِ محدودکننده» | «اکوسیستمِ منبعبازِ جهانی» با «اشتراکِ ابزارها» |
| حکمرانی | «قوانینِ یکجانبه» (مانند فرمانِ اجراییِ ترامپ) | «حکمرانیِ چندجانبه» با «سازمانِ WAICO» |
| عدالت | «شکافِ هوش» بینِ شمال و جنوب | «عدالتِ هوش» با «آموزش و زیرساخت» |
«لحظهای که «همکاری» جای «رقابت» را گرفت»
نام این رویداد را باید «لحظهی تغییرِ پارادایم از «انحصار» به «همکاری»» گذاشت. چین با این برنامه، «نقشِ خود را از «توسعهدهنده» به «هماهنگکنندهیِ جهانی» ارتقا داده است. این برنامه، «پاسخیِ عملی» به «انحصارِ مدلهایِ پیشرو» (OpenAI، Anthropic) و «انحصارِ تراشهها» (NVIDIA) است. با «اشتراکِ داده، محاسبات و منبعباز»، چین به دنبال «شکستنِ انحصارِ غرب» و «ایجادِ نظمیِ جدید» در هوش مصنوعی است.
پرسشِ بیپاسخ این است: آیا «کشورهایِ غربی» این برنامه را میپذیرند، یا آن را «تهدیدیِ راهبردی» میدانند؟ و آیا «اکوسیستمِ منبعباز» میتواند «انحصارِ مدلهایِ بسته» را بشکند؟
یک چیز قطعی است: چین با «برنامهیِ اقدامِ همکاریِ توسعهیِ هوش مصنوعی»، «دکمهی شروعِ» یک «عصرِ جدید» را در صنعتِ هوش مصنوعی فشار داده است. عصرِ «همکاریِ جهانیِ هوش مصنوعی» که در آن «داده، محاسبات و کد» به «کالاهایِ عمومیِ جهانی» تبدیل میشوند. و در این عصر، «برنده» کسی نیست که «بزرگترینِ مدل» یا «بهترینِ تراشه» را داشته باشد، بلکه کسی است که «بازترینِ اکوسیستم» و «عادلانهترینِ دسترسی» را ارائه دهد. سؤال این نیست که آیا «عصرِ همکاری» آغاز شده است – که آغاز شده. سؤال این است که آیا «غرب» میتواند به این «چالشِ جدید» پاسخ دهد، یا در «انحصارِ مدلها» گرفتار خواهد ماند و «عصرِ همکاری» را به «چین» واگذار خواهد کرد؟
۳ پاسخ به “«آژانسِ هوش مصنوعیِ پکن» در WAIC ۲۰۲۶: چین با «هشتگانهیِ همکاریِ جهانی»، از «داده» تا «انسانیت» را به «زبانِ مشترک» تبدیل کرد”
دمت گرم ستون
تشکر
عالی بود مرسی 🔥